Temel Kurallar ve Oyun Sonu
Ek çalışma · Bu önceki içeriğin güncel 5. sınıf programıyla eşleştirmesi henüz yapılmadı.
Şah Çekmek
Rakip taşlardan biri şahı tehdit ettiğinde buna "şah çekmek" denir. Şah tehdit altındaki oyuncu, bu tehdidi mutlaka bir sonraki hamlede ortadan kaldırmak zorundadır: şahı kaçırabilir, tehdit eden taşı alabilir veya araya bir taş koyarak tehdidi engelleyebilir.
Şah Mat
Şah çekildiğinde oyuncunun tehdidi hiçbir şekilde ortadan kaldıramadığı duruma "şah mat" denir. Şah mat olan oyuncu oyunu kaybeder; bu, satrançta oyunun bitmesinin en yaygın yoludur.
Patta (Berabere Kalma)
Şah tehdit altında olmadığı hâlde, sırası gelen oyuncunun yapabileceği hiçbir yasal hamle kalmadıysa buna "pat" denir ve oyun berabere biter.
Rok Yapmak
Rok, şah ile kalenin birlikte yaptığı özel bir savunma hamlesidir; şahı güvenli bir köşeye taşır. Rok yapabilmek için hem şahın hem ilgili kalenin daha önce hiç hareket etmemiş olması, aralarında başka taş bulunmaması ve şahın o an tehdit altında olmaması gerekir.
Satranç Ahlakı (Centilmenlik)
Satrançta elini bir taşa dokunduran oyuncu, kural olarak o taşı oynamak zorundadır ("dokunan oynatır" kuralı). Kaybedildiğinde de kazanıldığında da rakibe saygılı davranmak satranç kültürünün önemli bir parçasıdır.
Unutma!Dokunduğun taşı oynatmak zorundasın — satrançta "dokunan oynatır" kuralı her zaman geçerlidir.